Effectief coachen:“Goed gereedschap alleen leidt niet tot goed werk”

Richard van der Naald
-->
In de afgelopen decennia is er een enorm aanbod ontstaan van coaching. We kennen tegenwoordig dan ook een heel scala coaches, zoals: Management Coach, Personal coach, Straat Coach, Huwelijkscoach, Gezinscoach, Life coach, noem maar op.
Ook wij houden ons bezig met coaching. En wel sedert het begin van de negentiger jaren.  Een vraag die af en toe aan ons wordt gesteld, is: wat doe je nou eigenlijk als coach ? Waar is je aanpak op gebaseerd ? En: is jullie methode effectief ?
Deze vragen zijn relevant, want in de wereld van coaching wordt op vele manieren gewerkt. Daarbij is er weliswaar sprake van een opkomende Coaching
Psychologie, zijn er vele certificeringsprogramma’s, verschijnen er vaktijdschriften op dit terrein en bestaat er sinds een jaar of zes een International Society for Coaching Psychology.
Empirisch onderzoek naar effectiviteit heeft echter tot nu toe maar beperkt plaatsgevonden. Vaak blijft het bij reactie evaluaties van gecoachte personen en directe relaties in het werk, bv. leidinggevenden. Er is empirisch onderzoek gedaan, maar dat is niet eenduidig, mede omdat er veel verschillende methoden worden gebruikt die soms wel, maar vaak ook niet wetenschappelijk onderbouwd zijn. Verder speelt natuurlijk een rol dat coaching  wordt gezien als interventiemethode voor een breed spectrum aan vragen en behoeften.

Veel coaches baseren hun aanpak op therapeutische theorieën en modellen die gericht zijn op gedragsverandering. We hebben het dan bv. over Gestalttherapie en Cognitieve Therapie omdat deze ook bij coachingsvragen effectief zijn.
Coaching is niet hetzelfde als therapie want er is primair een verschil in context: die van therapie is klinisch van aard. Er is een probleem, met een historie. Vaak getypeerd in een ziektebeeld. Volgens de Australian Psychological Society gaat het bij coaching om: ‘the systematic application of behavioural science to the enhancement of life experience, work performance and wellbeing for individuals, groups and organisations who do not have clinically significant mental health issues or abnormal levels of distress’. Wij hanteren deze definitie.
Daarnaast is er bij coaching sprake van een (vooraf) vastgestelde tijdlimiet, een focus op specifieke doelen, waarbij “hier en nu” vraagstukken in een specifiek domein centraal staan, zoals het werk.
Coaches bedienen zich ook van specifieke technieken, zoals bv. de Socratische vraagstelling, het werken met metaforen, het bijhouden van bv. dagboekjes,  of  het werken met de bekende “miracle question” een techniek die in de jaren ‘80 is bedacht. De wondervraag is bedoeld om met de gecoachte na te denken over doelstellingen. Een startvraag die dan bv. wordt gebruikt: "Stel je voor dat je morgen wakker wordt en het probleem waarmee je vandaag bent gekomen is opgelost, verdwenen… Wat zou het eerste zijn dat je partner, je baas, je collega zou merken ?

Wij baseren ons bij coaching op de Cognitieve Gedragstherapie. De CGT helpt cliënten specifieke vaardigheden te ontwikkelen. CGT focust op de wijze waarop een persoon gedachten, emoties en gedragingen met elkaar verbindt en hoe deze elkaar beïnvloeden. Cognitieve Gedragstherapie wordt o.m. toegepast bij depressie, angsten en post-traumatische stress. Het is niet alleen gericht op verandering van cognities: dus gedachten en ideeën die iemand heeft en die zijn of haar emoties beïnvloeden.  Ook wordt ander gedrag getraind waardoor iemand effectiever met bepaalde situaties kan omgaan. Naast de CGT wordt ook gebruik gemaakt van een nieuwe generatie therapie, ACT of Acceptance Commitment Therapy.  Dit is een acceptatiegerichte benadering, waarbij vooral wordt uitgegaan van wat de cliënt of de gecoachte zelf kan beïnvloeden. Denk aan het bekende modelletje dat o.a. Stephen Covey gebruikt en waarin het spanningsveld wordt weergegeven tussen “betrokkenheid” en “invloed”.  Wanneer je daar geen onderscheid in maakt kan dit  leiden tot frustratie en gevoelens van machteloosheid. ACT legt de focus op “de cirkel van invloed”  en stimuleert aanvaarding van de dingen die buiten het bereik van de cliënt liggen.
Beide methoden zijn internationaal erkend als “evidence based”.

En dat is een belangrijk uitgangspunt voor professionele coaches: door op de juiste wijze gebruik te maken van methoden en modellen die evidence based zijn, is aan een belangrijke voorwaarde voldaan om effectief te kunnen coachen. Dat betekent niet zonder meer dat succes is gegarandeerd. Want uiteindelijk gaat het natuurlijk ook om bv. hoe competent de coach is. 
Immers: goed gereedschap alleen garandeert nog geen goed werk…..